Gry planszowe dla dzieci

Gra planszowa to jedna z niewielu rzeczy, przy których cała rodzina siada razem przy stole bez ekranu. Dziecko uczy się przy okazji: czekania na swoją kolej, przegrywania, liczenia i planowania o ruch do przodu. Wybraliśmy gry, w których zasady da się wytłumaczyć w pięć minut, a rozgrywka nie ciągnie się dłużej, niż wytrzyma cierpliwość najmłodszego gracza. Podpowiadamy, jak dobrać grę do wieku.

Gry planszowe dla dzieci — jak dobrać do wieku

Przy grach planszowych dla dzieci wiek na pudełku mówi mniej niż to, czy dziecko poradzi sobie z zasadami. Najmłodsze dzieci, już około roku, zaczynają od zabaw opartych na nazywaniu, wskazywaniu i dopasowywaniu — bez punktów i wygrywania. Trzy- i czterolatek radzi sobie już z grą na jedną prostą regułę: rzuć, przesuń, dopasuj. W wieku 4–6 lat dochodzą gry z kilkoma zasadami naraz i pierwszym elementem decyzji, a dziecko zaczyna znosić przegraną bez łez. Od 6–8 lat sprawdzają się już gry z liczeniem, strategią i blefem, a starsi gracze, od 8 do 10 lat, chętnie sięgają po tytuły wymagające planowania na kilka ruchów.

Drugie kryterium to czas rozgrywki. Dla przedszkolaka górna granica to zwykle 15–20 minut — dłuższa gra kończy się porzuceniem planszy w połowie. Warto też sprawdzić liczbę graczy: część gier działa tylko we dwoje, inne dopiero przy czterech osobach nabierają sensu.

Gry magnetyczne — magnetyczna gra podróżna dla dzieci

Osobna grupa to gry magnetyczne — plansza i pionki trzymają się podłoża, więc nic nie spada przy hamowaniu ani przy stoliku w pociągu. Składają się do płaskiego etui, mieszczą w plecaku i sprawdzają się wszędzie tam, gdzie klasyczne pudełko z kartonowymi żetonami byłoby kłopotem: w samochodzie, w podróży, u dziadków, w poczekalni.

W tej formie dostępne są klasyki, które zna każdy rodzic: chińczyk, warcaby, państwa-miasta oraz gra statki magnetyczna, w której zamiast papierowej kratki masz dwie plansze z zatrzaskiwanymi pionkami. Obok nich stoją gry przygodowe w rodzaju wyspy skarbów i tytuły zręcznościowe. Dla dziecka to ta sama rozgrywka co przy stole, dla rodzica różnica jest praktyczna: pakowanie zajmuje kilka sekund, a partia rozegrana w drodze skraca ją lepiej niż telefon.

Gry planszowe edukacyjne

Gry planszowe edukacyjne uczą przy okazji, a nie zamiast zabawy — i to jest cała różnica. Jedne ćwiczą liczenie i rozpoznawanie kształtów, inne wprowadzają geografię przez zgadywanie państw i miast, jeszcze inne trenują pamięć, refleks albo logiczne łączenie faktów. Dziecko nie odbiera ich jako nauki, bo zasady są takie same jak w każdej innej grze.

Przy wyborze warto patrzeć nie na deklarację „edukacyjna” na pudełku, tylko na to, co realnie się w grze robi. Jeśli dziecko przez całą rozgrywkę liczy oczka i przesuwa pionek, ćwiczy liczenie. Jeśli musi zapamiętać układ kart, ćwiczy pamięć. Więcej propozycji rozwijających znajdziesz wśród zabawek edukacyjnych.

Pierwsze gry dla najmłodszych i przedszkolaków

Zanim dziecko zrozumie zasady i kolejność, sprawdzają się zabawy oparte na nazywaniu i dopasowywaniu — takie, w które da się grać już z rocznym dzieckiem: wskazujesz, nazywasz, szukacie razem. Formalnie leżą wśród gier, ale rozgrywką w klasycznym sensie jeszcze nie są. Pierwsza prawdziwa gra planszowa dla przedszkolaka powinna być krótka, oparta na jednej zasadzie i odporna na to, że dziecko w połowie zmieni reguły. Dobrze sprawdzają się gry typu memo — dopasowywanie par nie wymaga czytania ani liczenia, a dziecko może wygrać z dorosłym naprawdę, bez poddawania się z jego strony. Osobną odmianą jest memo logopedyczne, w którym obrazki dobiera się pod ćwiczenie konkretnych głosek — zabawa wygląda jak zwykłe szukanie par, a przy okazji ćwiczy buzię i język.

W tym wieku dużą wartość mają też gry oparte na mówieniu i nazywaniu — takie, w których zamiast przesuwać pionek, opowiada się, wskazuje i nazywa. To naturalny sposób na ćwiczenie mowy, przy którym dziecko nie ma poczucia, że jest sprawdzane. Warto zaczynać od gier na dwie osoby, bo czekanie na swoją kolej przy czterech graczach bywa dla trzylatka trudniejsze niż same zasady. Układanki na podobne etapy znajdziesz wśród puzzli dla dzieci.

Gry planszowe — najczęstsze pytania

Od ilu lat gry planszowe dla dzieci?

To zależy, co rozumiemy przez grę. Zabawy oparte na nazywaniu, wskazywaniu i dopasowywaniu sprawdzają się już około pierwszego roku życia — dziecko nie rywalizuje, tylko uczestniczy. Gry z zasadami i kolejnością, jak memo czy proste wyścigi, wchodzą zwykle około trzeciego roku, gdy dziecko potrafi poczekać na swój ruch. Wiek na pudełku traktuj orientacyjnie — ważniejsze jest, czy dziecko ogarnia zasady i wytrzymuje do końca partii.

Jak długo powinna trwać gra dla dziecka?

Dla przedszkolaka optymalne jest 10–20 minut, dla dziecka w wieku szkolnym 20–40. Dłuższe rozgrywki sprawdzają się dopiero wtedy, gdy dziecko samo o nie prosi. Lepiej zagrać dwie krótkie partie niż jedną, której nikt nie dokończy.

Jaka gra planszowa na prezent dla dziecka?

Bezpiecznie wybrać grę na kilka osób, z prostymi zasadami i krótką rozgrywką — wtedy jest szansa, że rodzina faktycznie w nią zagra. Dobrze sprawdzają się gry magnetyczne, bo można je zabrać w podróż i nie zajmują miejsca. Jeśli nie znasz dziecka na co dzień, celuj raczej w młodszy przedział wiekowy niż starszy.

Jakie gry planszowe dla chłopców, a jakie dla dziewczynek?

O trafionym wyborze decyduje temat i poziom trudności, nie płeć dziecka. Jedno dziecko wciągną statki i wyścigi, inne zgadywanie państw czy gry oparte na opowiadaniu — niezależnie od tego, czy to chłopiec, czy dziewczynka. Przy grze dla kilku osób warto raczej sprawdzić, czy zasady są jasne dla najmłodszego gracza przy stole.

Czy gry magnetyczne różnią się od zwykłych planszówek?

Zasady są takie same, różnica jest w wykonaniu: plansza i pionki trzymają się magnetycznie, a całość składa się do płaskiego etui. Dzięki temu nic się nie rozsypuje i można grać w samochodzie, pociągu czy na kolanach. Statki gra magnetyczna czy wyspa skarbów w tej wersji działają dokładnie jak pudełkowy oryginał, tylko mieszczą się w kieszeni plecaka.